1
1
2
2
3
3
4
4
5
5

Symptomy związane z rodzajem prowadzonej działalności przez klienta banku:

Polskie prawo finansowe nie przewiduje możliwości zwolnienia banków z obowiązku identyfikacji i rejestracji danych dotyczących klientów. Oznacza to, że nie istnieje ustawowy katalog podmiotów, których transakcje objęte są specjalnymi procedurami bankowymi, ani też banki nie mają prawa do jednostronnego zwolnienia z obowiązku rejestracji podmiotów gospodarczych, których ponad 50% całkowitych dochodów pochodzi z detalicznej sprzedaży. Tym samym w polskich warunkach pracownicy bankowi tworzyć powinni listy takich podmiotów, których działalność częściej niż innych może być wykorzystywana do celów prania pieniędzy. W szczególności mogą to być: kantory wymiany walut, kasyna gry, restauracje, stacje paliw, zakłady jubilerskie, bary szybkiej obsługi,

Proces rozpoznania

Proces rozpoznania przebiegać powinien przy uwzględnieniu zasad skutecznego działania, zwłaszcza jego część dotycząca monitorowania wymaga szczególnej staranności i dokładności. Podobnie jak przetwarzanie, wymaga łączenia podejścia analitycznego oraz znajomości mechanizmów sprawczych prania pieniędzy. Staranność dotyczy zarówno badania poszczególnych dokumentów monitorowanych, jak i kojarzenia określonych faktów ze znanymi koordynatorowi mechanizmami popełniania przestępstwa prania pieniędzy. Dodatkowo wszystkie czynności w ramach obserwacji rachunku klienta i jego działań nieformalnych powinny mieć charakter tajny. Jest to zabezpieczone ochroną karnoprawną wynikającą z art. 171 ust. 5 Prawa bankowego. Odpowiedzialności karnej podlegać będzie więc każde ujawnienie lub wykorzystanie informacji w sposób sprzeczny z istotą monitorowania, np. przekazanie danych o monitorowaniu klientowi banku, z którym kontakty handlowe utrzymuje posiadacz rachunku poddanego obserwacji.

Symptomy związane z zachowaniami pracowników bankowych:

-1. Zmiana wyników pracy bankowca, np. gdy znacznie wzrastają obroty dysponenta lub kasjera, a odpowiednim wielkościom nie odpowiada liczba dokonywanych identyfikacji klientów i adekwatnych rejestracji, albo gdy wzrastają obroty osiągane przez pracownika realizującego bankową ofertę gotówkową.

-2. Częste przypadki wadliwego lub niepełnego realizowania obowiązku rejestracji transakcji gotówkowych przekraczających określoną kwotę. 3. Ujawnione przypadki niedokonywania obligatoryjnej identyfikacji klienta bankowego realizującego transakcję gotówkową przekraczającą kwotę określoną przepisami publicznoprawnymi.

Zawiadomienie o praniu pieniędzy

-1. Koordynator ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy powinien po uzyskaniu opinii radcy prawnego i akceptacji dyrektora oddziału banku określić, czy zgłaszane przez pracowników i zaewidencjonowane w rejestrze operacje uznane za niejasne (nietypowe) kwalifikują się po monitorowaniu jako podejrzane.

-2. W przypadku uzasadnionego podejrzenia, że dana operacja może mieć związek z przestępstwem, decyzję o zawiadomieniu do prokuratury podejmują: a) w oddziale banku dyrektor, po zaopiniowaniu przez radcę prawnego oraz uzyskaniu akceptacji Departamentu Rachunków i Operacji Bankowych,

Wybrane zagadnienia w regulacjach międzynarodowych

Problematyka ochrony informacji będących w posiadaniu banków oraz udostępniania ich różnym organom, w tym organom ścigania i wymiaru sprawiedliwości, w związku ze zwalczaniem prania pieniędzy, określona jest w wielu różnych regulacjach.

Pierwsza Dyrektywa Bankowa w sprawie koordynacji ustaw, rozporządzeń i innych przepisów administracyjnych związanych z podejmowaniem i prowadzeniem działalności przez instytucje kredytowe z 12 grudnia 1977 r.

Typowanie podejrzanych transakcji

września 1998 r. Wynikiem realizacji powyższych czynności jest typowanie następujących transakcji jako powiązanych ze sobą i dających podstawę do określenia ich jako niejasne i nietypowe dla klienta banku Jana Króla:

Jan Król nr dowodu osobistego WL 1127535, zam. Warszawa, ul. Śląska 52, wpłacił w dniu 2.09.1998 na rachunek własnej firmy hurtowni artykułów spożywczych „Opex” nr 35555 kwotę 19500 zł z tytułu utargu. W następnym dniu dokonał jeszcze wpłat po 18000 zl oraz jednej w kwocie 20500 zł.

Analizowanie programów część druga

-5. W zakresie pojęć zdefiniowano w niektórych programach osobę beneficjenta jako podmiot, na rzecz którego w wyniku operacji bankowej nastąpiło przysporzenie majątkowe. Osoba beneficjenta wskazana jest w zarządzeniu nr 16/92, jednak ten akt prawny nie zawiera odpowiedniej definicji. Jednocześnie, w niektórych programach wskazuje się, że osoba beneficjenta może być utożsamiana z mocodawcą działań przestępczych, czego nie zawierały programy z 1992 i 1993 roku.

Nietypowość transakcji

Ul zachowaniem pracowników bankowych nietypowością transakcji gotówkowej lub serią takich transakcji albo posiadaniem rachunku bankowego wiązać należy je z określonymi klientami (symptomy podmiotowe) i wykorzystaniem określonej czynności bankowej (symptomy przedmiotowe)

ESI nietypowością transakcji bezgotówkowej H rodzajem prowadzonej działalności przez klienta banku E3 miejscem pochodzenia (siedziba, obywatelstwo) klienta bankowego (zleceniodawcy lub beneficjenta)

Zwalczanie przestępczości w obrocie gospodarczym

Do ustawowo określonych zadań organów ścigania należy m.in. zwalczanie przestępczości w obrocie gospodarczym, w tym przestępczości w bankowości. Organy te (zarówno policja, jak i prokuratura) zobligowane są do podejmowania odpowiednich form współpracy z różnymi podmiotami w celu realizacji tych zadań. W zakresie zwalczania przestępczości w bankowości powinny nimi być niewątpliwie banki, Komisja Nadzoru Bankowego oraz Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego. Podmioty te nie są ustawowo zobowiązane do przeciwdziałania wszystkim zachowaniom przestępczym skierowanym przeciwko prawidłowości obrotu bankowego (banki nie mają być podmiotami uzupełniającymi działania organów ścigania w tym zakresie). Ustawowo określono jedynie obowiązek podejmowania określonych działań skierowanych przeciwko praniu pieniędzy, co nadaje odpowiednią rangę zwalczaniu tej kategorii przestępstw. Pomimo braku punktów stycznych dotyczących ustawowo określonych zakresów działalności obu grup podmiotów, można w związku z ich udziałem w zapobieganiu zachowaniom przestępczym wyodrębnić dwie kategorie stosunków prawnych.

Fałszywe banknoty

-9. Wpłaty, których przedmiotem są fałszywe banknoty lub czeki gotówkowe bądź wykorzystywanie tego typu operacji jako poprzedzających duże wpłaty (bez udziału fałszywych banknotów) w celu dezorientacji kasjera.

-10. Częste transakcje z wykorzystaniem tresora nocnego przez klientów, których działalność nie wymaga korzystania z tego typu usług bankowych.

Podejrzenia co do zbytr dużych wpłat

-10. Zbyt duże wpłaty gotówkowe w zestawieniu z wolumenem transakcji zarejestrowanych. W procesie przetwarzania informacji bankowych stosuje się, w zależności od rodzaju informacji oraz metod badawczych, różne techniki prezentowania danych. Ilustrując wyniki działań rozpoznawczych bankowców, ułatwiają one wykorzystanie posiadanej wiedzy. Najczęściej stosowane to:

Kredyty a pranie pieniędzy

-5. Znaczny wzrost udziału kredytów o charakterze obrotowym lub inwestycyjnym, związanych z występowaniem nietypowych wskaźników, np. wielkością kwot przyjętych zabezpieczeń, wielkością kredytu dla podmiotów zagranicznych.

-6. Duży obrót banknotami o wysokich nominałach, nietypowy dla lokalizacji banku i jego klientów. 7. Znaczny wzrost liczby przelewów telegraficznych na zlecenie osób nic posiadających rachunków w banku.

Podpis

Pomocną w realizacji czynności w ramach monitorowania jest analiza symptomów rodzajowych prania pieniędzy określonych we wcześniejszej fazie rozpoznania.

Monitorowanie ma doprowadzić do zebrania maksymalnie dużej liczby dokumentów i informacji, które przydatne będą do określenia charakteru podejrzeń powziętych przez odpowiedzialnego pracownika bankowego. Na tym etapie dokonuje się więc wstępnego określenia probabilistycznego mechanizmu sprawczego oraz formułowane są przypuszczenia co do kwalifikacji prawnej czynu przestępczego albo też odrzucane są hipotezy o przestępczym zaangażowaniu klienta.

Zarządzenie zawiera cztery postanowienia.

Po pierwsze, definiuje „pranie” pieniędzy jako dokonywanie operacji wpłat gotówkowych i zamiany nominałów środków pieniężnych pochodzących z przestępstwa łub mających związek z przestępstwem w celu ukrycia ich pochodzenia. Proceder utożsamiany jest w tej definicji jedynie z dwiema operacjami bankowymi wpłatami gotówkowymi i zamianą nominałów środków pieniężnych przy założeniu, że ich przedmiotem są środki związane są w jakikolwiek sposób z przestępstwem. Ze względu na uproszczony charakter ujęcia, bezcelowe jest dokonywanie porównań z innymi, funkcjonującymi w polskim prawie.

Limity kwotowe

Projekt przewiduje wyższy limit kwotowy obligujący do dokonywania identyfikacji klienta i rejestrowania danych dotyczących transakcji. Proponuje się w miejsce dotychczasowych 20 tys. zł kwotę 10 tys. ECU. Uznać należy to za słuszne. Obecny limit powoduje, że banki obciążane są dodatkowymi czynnościami technicznymi utrudniającymi znacznie przeprowadzanie analizy w zakresie ustalania tych transakcji, które potencjalnie mogą być związane z praniem pieniędzy.